اکبر خان آقاجانی خطبه سرا

اکبر خان آقاجانی از اولین دانش آموختگان مدرسه رضوان خطبه سرا میباشد.

آموختن در عصر نوین بسال 1302 خورشیدی با عنوان دبستان رضوان در گوشه ای از خاک پاک روستای خطبه سرا شروع شد.
اولین دبستان شهرستان تالش در خطبه سرا تولد یافت تا پذیرای آموزش گردد.
با 4 کلاس یادگیری و همت بلند تنی چند از فرهیختگان فرهنگ استان گیلان که یادآور تلالو زرین یادگیری و اشتیاق مردم این سرزمین پر رمز و راز و تاریخی خطبه سرا است.
سرزمینی که مانوس دایمی ادب و فرهنگ میباشد.
در سالهای اولیه تاسیس این دبستان،مردم فهیم خطبه سرا با سخاوت تمام،درب خانه های خویش را برای مدتی چند برای این میهمان تازه وارد میگشودند و ترنم دانش آموزان رضوان خطبه سرا،زمزمه آشنای خانه ها بود.

خانه‌ی مسکونی حاجی علیجان خان آقاجانی،پدر اکبر خان آقاجانی،واقع در اشیک آغاسی شمالی پذیرای دبستان رضوان خطبه سرا و دانش آموزان میشود.
خانه‌ی قباد ارجمندی نیز برای مدتی با این نام آشنای بزرگ تازه وارد همدم میگرد و خانه‌ی میرزا خلیل سیفی مقدم نیز با این دبستان وارد معامله ی علمی شده و کدخدا اسدالله حبیبی هم،در خانه میگشاید و پذیرای این مهمان میشود.

پس از سالها،دبستان رضوان با مردم خطبه سرا عجین میگردد و همت والای مردم این سرزمین با دل فراخی،بنای این دبستان را در خاور بازار قدیمی خطبه سرا برقرار میسازند و به این همجوار سالیانی هست که میبالند و فخر میفروشند و او نیز آغوش خود را بروی فرزندان این کهن بوم گسترده است.

دبستان رضوان خطبه سرا در طول سالهای تعلیمی خویش، در مقاطعی تا کلاس ششم ابتدایی در امر سوادآموزی فعالیت داشت و نخستین همکلاسیهای ششم ابتدائی در سال ۱۳۱۸ خورشیدی نزدیک شانزده نفر بودند که برای امتحان نهایی مهیای سفر به بندر پهلوی (بندر انزلی) میشوند.

دبستان رضوان خطبه سرا

دبستان رضوان خطبه سرا

خود پدر برای بنده تعریف میکرد:

“وقتی اخذ سجل برای عموم اجباری شد(در ایران قانون ثبت احوال و صدور شناسنامه از سال 1307 شمسی «1928 میلادی» به تصویب رسید و از آن زمان صدور شناسنامه و ثبت وقایع حیاتی «تولد، ازدواج، طلاق، مرگ» به‌صورت اجباری آغاز شد.) بسیاری از خانواده های بزرگ از ثبت مشخصات و گرفتن شناسنامه برای فرزندان ذکور خویش امتناع میورزیدند و سبب آن هم واهمه والدین از رفتن فرزندان به اجباری(سربازی) دوران رضا شاه پهلوی و قوانین سخت آن دوره در این زمینه میباشد.پس ار اینکه خانواده های ایرانی از عدم اخذ سجل نتوانستند شانه خالی کنند، بدنبال راهکارهایی برای فرارهای قانونی از دوران اجباری بودند.پدرم،مرحوم حاج علیجان بگ،چاره ای برای این مسئله اندیشیده بود.”

مامور ثبت سجل در آنزمان برای انجام ماموریت به منزل مسکونی حاج علیجان بگ (واقع دراشیک آغاسی شمالی) رجوع مینماید.

اکبر خان آقاجانی خطبه سرا:”من و اصغر خان دو قلو بودیم. مامور بمن اشاره کرد که سوار اسبی که در محوطه بود شوم. من بتنهابی قادر بانجام این کار بودم ولی باصرار چند نفر از گماشتگان به سمت من آمده و در سوارشدن کمکم کردند.در آنزمان نوجوانی حدودا 15 ساله بودم و در انجام امر فوق مهارت داشتم.پدرم با این عمل میخواست وانمود سازد که کودکی کم سن و سال میباشم و در این کار موفق شد و تاریخ تولدم 1297 ثبت گردید.”

اکبر خان آقاجانی

اسفند 1371 بندر عباس

برگی ماندگار از تاریخ منطقه،اکبر خان آقاجانی خطبه سرا در بیمارستان. (در پی اصابت چاقو در بازار خطبه سرا)

منزل مسکونی اکبر خان آقاجانی خطبه سرا… محله بوراسرا

نمایی از گذر زمان معاصر و جوانی اکبر خان آقاجانی خطبه سرا…

جمعی از چهره‌های خطبه سرا در کادری ماندگار…

نشسته از راست(ردیف اول):آقایان عبرت اکرامی،موسی خان آقاجانی،حاج عزت فرضی،اکبر خان آقاجانی خطبه سرا،قاسم آقا معافی….

ردیف دوم:صفر مرحمتی،مرحمت پوریعقوبی

حاجی علیجان بیگ و کربلایی هاجر فولادی چیله وند(هجرخانم) والدین اکبر خان آقاجانی خطبه سرا

سال 1339 اردبیل

کربلایی هاجر خانم پولادی چیله وند… موسی خان آقاجانی خطبه سرا سیاه کلاه آلارلی(آلارلو) قفقازی«آخرین پسر عزیز خانواده»

هجر خانیم

حاجی صفر خان پدر بزرگ اکبر خان آقاجانی خطبه سرا

(عصا بدست)

آقا جان خان تالشی(قلیان بدست) فرزند رحمان،برادر حاجی صفر خان،بنیانگذار ایل آقاجانی که عنوان آقاجانیهای تالش از نام وی اتخاذ شده است. ایلباشی،حاکم و مرزبان کرگانرود شمالی قرن سیزدهم هجری شمسی

عکس فوق توسط دیمیتری ارماکوف در تاریخ ثبت شده است و بقول یکی از اقوام در کتاب «گیلان عصر قاجار»، مهرداد اسکولی،1400،انتشارات ایلیا موجود میباشد. با تمام تلاشی که برای دستیابی به این کتاب داشتم بجایی نرسید.فرد سمت چپ، عصا بدست، حاج حسینعلی سالار مشکات از مالکین و خوانین.

طبق جستجویی که داشتم عکسهایی با چنین ویژگی توسط خود ارماکوف حاشیه یا پشت نویسی میگردید ولی این بصورت نسخه دیجیتالی در نیامده است.

دیمیتری ارماکوف

دیمیتری ارماکوف یکی از مهم‌ترین عکاسان قرن نوزدهم در منطقه قفقاز، خاورمیانه و ایران بود.

 Dmitri Ivanovich Yermakov (یا گاهی Dimitri Ermakov)

Дмитрий Иванович Ермаков

او در سال ۱۸۴۵ یا ۱۸۴۶ در تیفلیس ( امروزه تفلیس، پایتخت گرجستان) به دنیا آمد و در ۱۰ نوامبر ۱۹۱۶ در همان شهر درگذشت.

زندگی و فعالیت‌ها

ارماکوف ابتدا به عنوان نقشه‌بردار نظامی (topographer) در ارتش روسیه کار می‌کرد، اما خیلی زود به عکاسی علاقه‌مند شد. از دهه ۱۸۶۰ در تیفلیس استودیوی عکاسی راه انداخت و به یکی از معروف‌ترین عکاسان قفقاز تبدیل شد. او جوایز زیادی از روسیه، ایتالیا، ترکیه و ایران دریافت کرد.

سفرها به ایران: 

مهم‌ترین سفرهای عکاسی او به ایران (پرشیا) در دهه ۱۸۷۰ میلادی (حدود ۱۸۷۰ تا اواخر دهه) اتفاق افتاد. برخی منابع دقیقاً به سال‌های ۱۸۷۰–۱۸۸۰ یا حتی اقامت طولانی‌تر تا حدود ۱۹۱۵ اشاره می‌کنند، اما اوج فعالیت و عکس‌های معروفش مربوط به سفر طولانی در دهه ۱۸۷۰ است.

در این سفرها:

• عکس‌های بسیار زیادی (بیش از ۱۰۰۰ قطعه فقط در آرشیو موزه ملی گرجستان) از ایران گرفت.
• به دلیل کیفیت و حجم کارهایش، عنوان افتخاری «عکاس اعلیحضرت شاه ایران» (Фотограф Его Величества Шаха Персидского) را از ناصرالدین شاه قاجار دریافت کرد.
• شهرهای اصلی که عکاسی کرد: تهران، ری، اصفهان،گیلان و بسیاری از مناطق دیگر.
• موضوعات عکس‌ها: زندگی روزمره مردم، انواع اقوام و لباس‌های محلی، درویشان (دروایش)، زنان، بازارها، معماری، مناظر طبیعی، مراسم مذهبی، و صحنه‌های قومی- مردم‌شناختی (ethnographic).

پرشیا.تهران.درویشان در باغ.دهه 1870 میلادی

عکاس ناصرالدین‌شاه. همسر محبوب: آسیودولا
(ناصرالدین‌شاه عکاس) این عکس توسط ارماکوف ثبت شده ولی چون ناصرالدین شاه عکاس بوده این عنوان گردیده و آسیودولا همان انیس الدوله میباشد.